Terug



Tekst uitgesproken door Ger van Dam op 14 oktober 2012 in de RUIMTELA te Houwerzijl bij de opening van '4:1' met werk van Alie Waalkens, Els van 't Klooster, Herman van de Poll en Wouter Nijland:


Waarom worden er telkens weer tentoonstellingen georganiseerd van hedendaagse kunst en waarom zijn er telkens nieuwe schilderijen? Dat vind ik een intrigerende levensvraag. Meer gespecificeerd: waarom houden wij mensen van kunst en waarom verzamelen sommige mensen die?

De bekende hoogleraar neurobiologie Dick Swaab, bekend van zijn boek “Wij zijn ons brein” is bezig met een onderzoek naar wat er gebeurt in het brein als we iets moois vinden. Natuurlijk zal er iets gebeuren in ons brein, dat is immers onze stuurhut, maar of de exacte hersenlocatie nu het antwoord zal geven op onze vraag acht ik twijfelachtig. Immers al meer dan 15.000 jaren vinden mensen dingen mooi, die door kunstenaars worden gemaakt. We vinden ze waardevol en begerenswaardig en we willen graag onze leefwereld daarmee verrijken.

Bij alle oude culturen verspreid over de hele wereld treffen we hetzelfde aan, fijn geslepen venusbeeldjes, fijne sieraden van goud, ringen, amuletten, maskers en grote beelden. Verbeelding hoort dus onlosmakelijk bij de mens en de schilderkunst is daar een latere specifieke dimensie van. Al vanaf de grotten van Lascaux zijn er kunstenaars die met verf en pigment een illusie oproepen, beelden te voorschijn toveren op een ondergrond. Aanvankelijk eenduidig figuratief, later via ingewikkelde verbeeldende constructies over mythologische en religieuze verhalen. Pas de laatste 100 jaar kennen we daarbij ook de abstracte schilderkunst tot aan de concrete en fundamentele schilderkunst toe, die we vandaag hier zien. Petri als kunsthistoricus kan dat veel beter uitleggen dan ik.

Dus enerzijds is de abstracte kunst een nog jonge vorm van beeldende kunst en anderzijds is de menselijke creativiteit onuitputtelijk. En omdat nog lang niet alles is gedaan, zijn schilders steeds op zoek naar nieuwe beelden waarin zij zich willen uiten. Het gaat daarbij niet alleen om de fundamentele discussie in de kunst of de kunstenaar origineel is of niet. Dat wordt na 12.000 jaar schilderkunst met een steeds grotere wereldbevolking en met internet met miljoenen beelden met de dag moeilijker. Maar om de alles bepalende vraag of de gemaakte kunst boeiend is.

Omdat mensen unieke wezens zijn en er bovendien vele individuele keuzes gemaakt kunnen worden bij de omgang met verf, de verfsoorten, de wijze waarop het wordt verdund of juist pasteuzer wordt gemaakt, de wijze waarop het met de hand - al dan niet met de kwast - wordt opgebracht op een gladde of op een grove ondergrond, dat alles bepaalt het onderscheidende karakter van elk handschrift en de betekenis van elk kunstwerk.

Wat maakt de abstracte schilderkunst die we hier zien zo boeiend? En waarom zijn we hier? Als deze kunstwerken in een museum zouden hangen, dan blijkt de gemiddelde bezoeker daar maar kort naar te kijken, slechts 9 seconden. Maar er zijn ook bezoekers die speciaal en meerdere keren in hun leven terug komen om hun favoriete kunstwerken te bekijken en dat telkens weer langdurig en zeer aandachtig . Het bijzondere daaraan is dat de inmiddels bekende werken toch weer veranderen. Dat komt omdat je als je ouder wordt je zelf verandert, omdat je onderweg weer andere en nieuwe beelden hebt gezien en je daarover hebt nagedacht.

Niet zelden willen dergelijke liefhebbers ook schilderijen toelaten in hun eigen besloten leefruimte, soms spreekwoordelijk boven de bank, soms als passie en verslaving. Maar altijd omdat het voor hen fascinerende dingen zijn. Ze zijn waardevol omdat ze iets belangrijks, iets essentieels toevoegen aan het leven van de kunstverzamelaar, aan zijn leefruimte, aan zijn welzijn en aan zijn identiteit. Door een schilderij te kopen en dat toe te laten in je leefruimte, verbind je je met de kunstenaar. Met zijn beeldtaal, die voortvloeit uit zijn opleiding, zijn kennis en ervaring en zijn opgebouwde beelden van hiervoor. Maar vooral met zijn unieke persoonlijke verwerking van al die invloeden en zijn intuïtie tijdens het maakmoment. Dus ook de verandering van de kunstenaar speelt daarbij een rol.

Daarom komen we keer op keer naar de tentoonstellingen en zijn we benieuwd naar de nieuwe beelden, die ons uitdagen om ze te onderzoeken. Nee, niet 9 seconden lang, nee veel langer en aandachtiger. Ze vragen ons geduld om ze te leren ontdekken, te onderzoeken hoe ze zijn opgebouwd in vorm en kleur, het materiaalgebruik, dichtheid of openheid, ritme en regelmaat, dunne of dikke verf, toeval of plan, spontaan of geconcentreerd. De keuzes zijn legio.

De vier hier aanwezige kunstenaars laten verschillende van deze variaties in hun werken heel goed zien. Elk schilderij is een kijkavontuur en een ontdekkingstocht tegelijkertijd. De beelden van deze 4 schilders zijn uniek. Deze prachtige werken zijn tot stand gekomen na soms een lange worsteling of jaren van vertwijfeling of soms na een blokkade van enkele jaren, een andere keer vlot en spontaan, dan weer heel precies. Als toeschouwer heb je daar vaak geen weet van, maar goede kunst is er nooit zomaar. Het is een taal zonder woorden, die we willen en kunnen leren begrijpen.

Schilderkunst is als het leven zelf. Het stroomt en beweegt. We zijn hier voor de kunst van nu en daarom ben ik hier. Voor mij is kunst een gevoelde noodzaak zoals iedere dag het eten van brood, ik kan niet zonder. Actuele schilderkunst is een onlosmakelijk deel van mijn leven geworden omdat het een oneindig verhaal vertelt. Het verhaal van medemensen met bijzondere talenten: het kunnen toevoegen van dingen die er gisteren nog niet waren. En die er toe doen. Die gezien moeten worden omdat ze iets belangrijks toevoegen aan onze nieuwsgierigheid naar nieuwe dingen. Ook al kan het nieuwe een reflectie zijn op iets van eerder, dan nog is dat iets van nu en maakt het mogelijk om bestaande indrukken bij te kunnen stellen. Het helpt bij het maken van weloverwogen keuzes bij de uitbreiding van een verzameling.

De kunst daagt mij uit om te proberen te doorgronden wie ik ben. Wat ik mooi of boeiend vind. En waarom ik dergelijke dingen om mij heen wil hebben. Het is een zoektocht zonder einde en zonder een sluitend antwoord en daarom houdt het verzamelen ook niet op. Bovendien brengt het verzamelen je naar onbekende plekken zoals hier. Het levert steeds weer gesprekstof op, zorgt voor nieuwe contacten met jong en oud, ik heb er zelfs mijn vrouw door leren kennen en heb er mijn stiefdochter van 21 jaar mee besmet. Ook zij heeft al een kleine kunstverzameling. En voor singles biedt kunst en museumbezoek de hoogste kans op het vinden van een nieuwe partner, zo blijkt uit wetenschappelijk onderzoek.

Daarom dank ik de kunstenaars voor hun grote inspanningen en Roel voor zijn passie en durf. U allen wens ik veel kijk plezier toe en ik nodig iedere bezoeker uit om kunst te gaan verzamelen. Het is goed voor de kunstenaars. Maar bovenal goed voor u zelf. Want kunst inspireert en verbindt.

Ger van Dam
14/10/2012


Terug


inlichtingen - Roel Hoogenboom/ M +31(0)6 – 1669 2184/ E roel@ruimtela.nl